Αυξάνεται ο κατώτατος μισθός, συμπιέζεται ο μέσος: το spillover effect και πώς εξανεμίζεται

Μετά την τελευταία αύξηση του 4,5%, ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα διαμορφώνεται πλέον στα 920 ευρώ μικτά, ενώ οι σωρευτικές αυξήσεις, από το 2019 ως σήμερα, ξεπερνάνε το 41%.

Ο πραγματικός μισθός, σε όρους αγοραστικής δύναμης του μέσου δεδουλευμένου ωρομισθίου, έχει πλέον κατρακυλήσει στη χαμηλότερη θέση της Ευρώπης. Ακόμα και ο μέσος ονομαστικός μισθός, προσαρμοσμένος για πλήρη απασχόληση, είναι  ο δεύτερος πιο χαμηλός στην ΕΕ, με βάση τα τελευταία στοιχεία της Εurostat. H φετινή αύξηση του κατώτατου μισθού είναι αμφίβολο αν θα ανατρέψει αυτή την κατάταξη.

Σύμφωνα με την πρόσφατη ανάλυση του ΙΟΒΕ για την εξέλιξη των μισθών στον ιδιωτικό τομέα, ο μέσος μισθός στην Ελλάδα αυξήθηκε ονομαστικά μόλις κατά 1,5% το 2025 – στα 1.362 από 1.342.

Ο πραγματικός μέσος μισθός, σε όρους αγοραστικής δύναμης, μειώθηκε, αφού ο πληθωρισμός αυξήθηκε με ταχύτερο ρυθμό, κατά 2,9%.

Ο δε πληθωρισμός στα τρόφιμα και τη στέγαση, που απορροφά και το μεγαλύτερο μέρος τους εισοδήματος για τους χαμηλόμισθους, έχει αυξηθεί με πολλαπλάσιο ρυθμό από τον μέσο όρο του πληθωρισμού.

Η Ελλάδα έχει από τις υψηλότερες αναλογίες κατώτατου προς μέσο μισθό στην Ευρώπη. Σύμφωνα τα τελευταία στοιχεία της Εurostat, που παραθέτει το Kέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα διαμορφώνεται στο 63% του μέσου μισθού για εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης. Ακολουθούν η Πολωνία και η Γαλλία, με 56% και 48% αντίστοιχα.

Από τα στοιχεία της Εurostat για την αναλογία κατώτατου μισθού προς το διάμεσο ετήσιο ύψος των ακαθάριστων απολαβών, η Ελλάδα βρίσκεται στην πέμπτη θέση, μαζί με τη Ρουμανία, με αναλογία άνω του 60%.

Το στοιχείο αυτό έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία δείχνει ότι αμβλύνονται οι ανισότητες στις χαμηλότερες βαθμίδες της μισθολογικής κλίμακας. Από την άλλη δείχνει ότι η δυναμική αύξησης του μισθού κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου, επιβραδύνεται και ο μέσος μισθός καθηλώνεται.

Αυτό επιβεβαιώνεται από την έκθεση του ΙΟΒΕ, που δείχνει ότι ο μεταξύ 2019-2025 ο μέσος μισθός αυξήθηκε κατά 4,5% ετησίως σε ονομαστικούς όρους, αλλά σε πραγματικούς όρους μειώθηκε οριακά. Το ίδιο διάστημα ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε σωρευτικά κατά 13,5% σε πραγματικούς όρους.

Το φαινόμενο της συμπίεσης των μισθών στα όρια του κατώτατου είναι πιο έντονο στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, κάτω των 10 ατόμων. Σε αυτές ο μέσος μισθός είναι μόλις 1.153 ευρώ μικτά (περίπου 930 καθαρά) και η αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό είναι 79%. Δηλαδή κάποιος που δουλεύει 15 και 20 χρόνια, πληρώνεται ελάχιστα παραπάνω από έναν νεοεισερχόμενο.