Ψυχρός Πόλεμος: Τα αρχεία της ΚΥΠ που αποχαρακτηρίστηκαν - Τι αποκαλύπτουν

Η ίδρυση της ΚΥΠ και ο Ψυχρός Πόλεμος

Το 1953 στην μετεμφυλιακή Ελλάδα ιδρύεται η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών. Ο πρώτος -και μακροβιότερος- διοικητής της, ο Αλέξανδρος Νάτσινας από τη Σιάτιστα, είχε υποβάλει έκθεση για τη δημιουργία της ήδη από το 1949. Το όνομα της υπηρεσίας αντανακλούσε και τον άμεσο δεσμό της, αφού αποτελούσε ουσιαστικά παράρτημα του CIA. Οι συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί αντανακλούσαν τα χαρακτηριστικά του Ψυχρού Πολέμου, η πόλωση ήταν έντονη όπως και ο αντικομμουνισμός.

Αυτό ακριβώς το κλίμα αποτυπώνεται στα 123 έγγραφα της πρώτης περιόδου από την ίδρυση της ΚΥΠ που αποχαρακτηρίστηκαν και δόθηκαν στη δημοσιότητα. Τα έγγραφα έχουν έκταση περίπου 2.000 σελίδων και καλύπτουν τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας από το 1953 έως το 1959.

Η πρώτη έκθεση για την ΕΔΑ

Η πρώτη έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα συντάχθηκε τον Ιούλιο του 1953 και αφορούσε την ΕΔΑ. Πρωθυπουργός ήταν ο Αλέξανδρος Παπάγος, η ΕΔΑ που στις εκλογές του 1951 είχε πάρει ποσοστό 10,57% και είχε εκλέξει δέκα βουλευτές, στις εκλογές του 1952, με πλειοψηφικό σύστημα δεν εξέλεξε κανέναν.

Ο συντάκτης της έκθεσης προβληματιζόταν για τη διάδοση του κομμουνισμού από την ΕΔΑ και πρότεινε «λύσεις περιορισμού της». Στο έγγραφο αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «ο Παπάγος δεν χτυπά την ΕΔΑ γιατί δεν έχει κότσια».

Οι προτάσεις για τη διάλυση της ΕΔΑ

Στο ίδιο έγγραφο περιγράφονται «λύσεις περιορισμού» για τον κομμουνισμό, ενώ ο συντάκτης της έκθεσης επιχειρηματολογούσε υπέρ της διάλυσης της ΕΔΑ και της μη επαναφοράς του ΚΚΕ στη νομιμότητα. Μεταξύ των προτάσεων ήταν «η μήνυση της εφημερίδας Αυγή για τυχόν δημοσιεύματα αντεθνικού περιεχομένου» και η επιβολή χρηματικών ποινών.

Σε δεύτερη έκθεση, με ημερομηνία 5 Αυγούστου 1953, ο συντάκτης περιέγραφε τους «πολιτικούς σκοπούς του ΚΚΕ» και τις προσπάθειες δημιουργίας «Ενιαίου Πανδημοκρατικού Μετώπου».

Η έκθεση για τον σεχταρισμό

Μία εβδομάδα αργότερα, η ΚΥΠ εξέδωσε ειδική έκθεση «περί του Σεχταρισμού», τον οποίο ο Ζαχαριάδης χαρακτήριζε ως τον υπ' αριθμόν 1 εχθρό του ΚΚΕ. Οι συντάκτες της έκθεσης ζητούσαν από τις υπηρεσίες της Αστυνομίας και της Χωροφυλακής να κάνουν αναφορές «περί τάσεων ή εκδηλώσεων σεχταριστικών εις βάρος του ΚΚΕ».

Τα μαθήματα αντικομμουνισμού στις στρατιωτικές σχολές

Η ΚΥΠ διατύπωσε παράκληση προς τις στρατιωτικές σχολές να καθιερωθεί ως κύριο μάθημα «Κομμουνισμός και αντικομμουνισμός», με την ευθύνη διδασκαλίας να αναλαμβάνει η ίδια η υπηρεσία. Το αίτημα έγινε δεκτό και σε επόμενη έκθεση υποβλήθηκε «συνοπτικό πρόγραμμα διαλέξεων επί του Κομμουνισμού» για τις στρατιωτικές σχολές.

Τα δέματα του Παραπετάσματος

Τον Μάιο του 1954, η ΚΥΠ κλήθηκε να γνωμοδοτήσει επί απόφασης του Υπουργείου Συγκοινωνιών που απαγόρευε την επίδοση δεμάτων και επιταγών από το εξωτερικό σε κρατούμενους. Η υπηρεσία γνωμοδότησε ότι «η επίδοσις των δεμάτων τούτων σημαίνει ενίσχυσιν της κομμουνιστικής προπαγάνδας υπ' αυτού τούτου του Κρατικού Μηχανισμού».

Οι Έλληνες φοιτητές του εξωτερικού

Τον Μάιο του 1954 η ΚΥΠ ανησυχούσε έντονα για την κατάσταση των Ελλήνων φοιτητών του εξωτερικού, καθώς πολλοί συμπεριφέρονταν κατά τρόπο που δυσφημούσε το εθνικό γόητρο, ενώ άλλοι αναπτύσσαν αντεθνική δράση. Αποφασίστηκε η υποχρέωση πιστοποιητικών νομιμοφροσύνης για τους φοιτητές και ότι τα διαβατήρια θα εκδίδονταν με ισχύ μόνο έξι μηνών.

Η διακοπή των ραδιοφωνικών εκπομπών

Τον Ιανουάριο του 1956, η ΚΥΠ ανέφερε ότι «η εν τω Παραπετάσματι κομμουνιστική ηγεσία, σε εφαρμογήν του πνεύματος της Γενεύης και σε επίδειξιν πνεύματος δυναλλαγής, θα διέκοπτε τα ραδιοφωνικάς εκπομπάς». Παράλληλα, είχαν δοθεί εντολές για την εξασφάλιση δωματίων για τα βασικά στελέχη του ΚΚΕ σε περίπτωση παράνομης δράσης.